Sảnh khách sạn cao cấp cần 5 nhóm khu chức năng: đón khách ngoài nhà, tiếp đón, lưu lại, lưu thông trục đứng và hậu sảnh phụ trợ. Hạng sao ấn định quy mô tối thiểu, còn bài toán hóc búa là tổ chức mặt bằng sao cho luồng khách, hành lý và nhân viên vận hành không giao cắt nhau.
Sảnh khách sạn cao cấp gồm 5 nhóm khu chức năng, sắp xếp theo đúng hành trình trải nghiệm của khách: khu đón ngoài nhà, khu tiếp đón làm thủ tục, khu lưu lại thư giãn, khu lưu thông trục đứng và khu vực hậu sảnh phụ trợ.
Hành trình di chuyển của khách lưu trú cũng chính là thứ tự kết nối giữa các phân khu trên mặt bằng kiến trúc. Việc bố trí thiếu một bộ phận chức năng hay sắp đặt sai luồng tuyến sẽ khiến không gian sảnh nhanh chóng bị xáo trộn ngay trong giờ cao điểm đón trả khách.
Dưới đây là 5 nhóm khu mà phương án sảnh khách sạn cao cấp cần thể hiện đủ trên mặt bằng:
Khu vực hậu sảnh là phần dễ bị cắt bớt diện tích nhất ở giai đoạn phương án vì không xuất hiện trên phối cảnh 3D gửi chủ đầu tư duyệt. Tuy nhiên, khi đưa vào vận hành, một sảnh lễ tân thiếu kho hành lý hay thiếu lối đi kín đáo cho nhân viên buồng phòng sẽ biến sảnh chính thành nơi tập kết đồ đạc lộn xộn. Các nguyên lý tổ chức tổng thể mặt bằng đã được phân tích chi tiết trong bài thiết kế khách sạn cao tầng.
Tiêu chuẩn xếp hạng TCVN 4391:2015 phân định ranh giới rất rõ ràng giữa từng cấp độ dịch vụ. Bước nhảy tiêu chuẩn từ hạng 3 sao lên 4 sao và 5 sao đòi hỏi sảnh khách sạn phải bổ sung thêm nhiều không gian chức năng chuyên biệt.
Ngay từ phân khúc 3 sao, sảnh đón khách đã bắt buộc phải có mái che phía trước, cửa ra vào đóng mở thuận tiện và diện tích tối thiểu 35 m² (hoặc 10 m² đối với khách sạn nổi). Sang phân khúc 4 sao và 5 sao, quy định không chỉ dừng lại ở quy mô mét vuông sàn mà còn can thiệp sâu vào danh mục tiện ích phục vụ khách hàng. Bảng dưới đây so sánh 7 yêu cầu về sảnh giữa hai hạng khách sạn cao cấp:
| Khu hoặc yêu cầu | Hạng 4 sao | Hạng 5 sao |
|---|---|---|
| Diện tích sảnh đón tiếp tối thiểu | 60 m² | 100 m² |
| Quầy lễ tân | Quầy lễ tân chung | Tách thành quầy đặt buồng, quầy đón tiếp và tổng đài |
| Quầy hỗ trợ đón tiếp (trực cửa, chuyển hành lý, xe đưa đón) | Có | Có |
| Bar sảnh | Chỉ bắt buộc với khách sạn nghỉ dưỡng | Có |
| Phòng vệ sinh cho người đi xe lăn tại sảnh | Không bắt buộc | Có |
| Thang máy riêng cho hàng hóa và cho nhân viên | Có | Có |
| Thang máy có tiện nghi cho người khuyết tật | Không bắt buộc | Có |
Bước lên chuẩn 5 sao, sảnh khách sạn không chỉ mở rộng thêm 40 m² diện tích sàn mà còn bắt buộc tích hợp quầy bar sảnh, phòng vệ sinh cho người đi xe lăn và một quầy lễ tân dài hơn vì được chia theo chức năng. Tất cả các tiện ích bổ sung này đều tiêu tốn thêm diện tích sàn hữu ích và đòi hỏi đấu nối hạ tầng kỹ thuật riêng biệt.
Hệ quả thực tiễn đối với chủ đầu tư là hạng sao mục tiêu phải được xác lập và khóa chặt trước khi kiến trúc sư vẽ nét phác thảo đầu tiên. Nếu phương án ban đầu vẽ theo tiêu chuẩn 3 sao rồi sau đó nâng lên 4 sao, sảnh đón sẽ thiếu hụt diện tích và rất khó cơi nới vì bị kẹp chặt giữa hệ kết cấu dầm cột và trục thang máy.
Khu đón khách và quầy lễ tân của sảnh khách sạn chỉ hoạt động trơn tru khi 3 luồng giao thông chính được phân tách rành mạch: luồng khách đến nhận phòng, luồng khách trả phòng rời đi và luồng khách vãng lai chỉ ghé sảnh uống cà phê hoặc dự sự kiện.
Sảnh khách sạn thường đón lượng người tập trung cao nhất vào khung giờ trưa, thời điểm đoàn khách trả phòng dồn ứ gặp đoàn khách mới đến chờ nhận phòng, cùng lúc xe buýt du lịch đỗ trả hành lý ngoài sảnh đón. Nếu quầy lễ tân đặt đối diện trực diện với cửa chính mà thiếu khoảng lùi đệm, dòng người xếp hàng sẽ nhanh chóng tràn ra cửa, gây ách tắc toàn bộ lối ra vào tiền sảnh.
Ở hạng 5 sao, quầy lễ tân chia theo từng chức năng nên chiếm mặt quầy tương đối dài. Phía sau quầy còn cần văn phòng tiền sảnh, két giữ tài sản và chỗ làm việc của ca trực. Khoảng lùi kỹ thuật này thường bị cắt xén đầu tiên khi sảnh chật, khiến nhân viên phải xử lý các thao tác nội bộ ngay trước mặt khách.
Hai thói quen thiết kế sảnh cao cấp rất dễ va vào quy chuẩn. Theo QCVN 10:2024/BXD, lối vào cho người khuyết tật không dùng cửa quay và không có ngưỡng cửa, nên sảnh dùng cửa xoay bắt buộc phải có thêm cửa mở cánh tiếp cận bên cạnh. Quy chuẩn cũng yêu cầu mặt quầy đón tiếp có đoạn hạ thấp không quá 800 mm kèm khoảng trống để chân, do đó quầy lễ tân bề thế vẫn cần một module thấp đạt chuẩn.
Với khách sạn ven biển, khoang đệm giữa hai lớp cửa còn giúp chặn gió bão, ngăn hơi mặn và giữ nhiệt lạnh điều hòa không thoát ra ngoài. Rời quầy lễ tân là khách hoàn tất thủ tục, nhưng một sảnh đón cao cấp còn phải thực hiện nhiệm vụ khó hơn: giữ chân khách ở lại trải nghiệm dịch vụ.
Khu lobby lounge và bar tiền sảnh giúp biến khoảng thời gian chờ nhận phòng thành trải nghiệm ẩm thực thư giãn, đồng thời đem lại nguồn doanh thu phụ trợ giá trị cho khối vận hành khách sạn. Với sảnh khách sạn 5 sao, bar sảnh là khu bắt buộc.
Khu vực ngồi chờ thư giãn chỉ phát huy tối đa công năng khi được tách biệt khéo léo khỏi khu vực làm thủ tục lễ tân, cả về mặt âm thanh lẫn tầm nhìn trực quan. Khách ngồi uống cà phê đàm đạo không muốn bị làm phiền bởi tiếng kéo vali hay cảnh xếp hàng ồn ào. Giải pháp thường dùng là bố trí sảnh lounge lệch sang một bên sảnh chính, hạ thấp cốt sàn hoặc ngăn chia mềm bằng các hệ vách trang trí và bồn cây cảnh.
Khía cạnh kỹ thuật của phân khu này thường bị nhiều đơn vị thiết kế xem nhẹ. Quầy bar sảnh cần hệ thống cấp nước sạch, thoát sàn thu dầu mỡ, đường điện công suất lớn cho máy pha cà phê và tủ bảo quản rượu vang. Khu vệ sinh sảnh đòi hỏi hệ thống ống thông hơi trục đứng và quạt hút mùi cưỡng bức hoạt động liên tục. Nếu không tích hợp đồng bộ từ thiết kế cơ sở, việc lắp đặt ống cấp thoát nước sau này sẽ vướng dầm sàn tầng hầm hoặc phải nâng cốt nền sảnh một cách chắp vá.
Để khu vực lounge, quầy bar và nhà vệ sinh luôn tinh tươm, sạch sẽ và có nhân viên hỗ trợ kịp thời, sảnh khách sạn bắt buộc phải có hệ thống lối đi nội bộ phía sau hậu sảnh.
Hầu như mọi luồng dịch vụ hỗ trợ của khách sạn đều phải đi qua tầng sảnh. Tiêu chuẩn TCVN 4391:2015 quy định rất rõ: khách sạn từ 3 sao trở lên phải có cửa ra vào riêng cho khách và nhân viên, và từ 4 sao phải có thêm thang máy riêng cho hàng hóa và cho nhân viên.
Trong một ngày vận hành thực tế, tầng sảnh là nơi trung chuyển của rất nhiều luồng di chuyển mà khách lưu trú không bao giờ nhìn thấy: xe chở đồ giặt là từ tầng hầm lên các tầng phòng, xe đẩy rác thải sinh hoạt đi ra khu tập kết, xe chở thực phẩm tươi sống vào bếp nhà hàng và nhân viên kỹ thuật đi bảo trì hệ thống. Một thiết kế sảnh thiếu lối đi nội bộ riêng sẽ buộc các xe chở đồ phải dùng chung thang máy với khách, làm giảm ngay lập tức chất lượng dịch vụ của khách sạn.
Khách dự hội nghị lại là một luồng di chuyển riêng biệt. Ở phân khúc 4 và 5 sao, tiêu chuẩn xếp hạng yêu cầu phòng hội nghị phải đi kèm sảnh chờ, khu đăng ký và giải khát giữa giờ. Phân khu này nên có lối tiếp cận riêng từ cửa phụ để đoàn khách sự kiện không tràn qua quầy lễ tân hay khu lounge.
Bản dự thảo tiêu chuẩn thiết kế khách sạn cũng khuyến nghị bố trí cụm thang máy gần lối vào chính, và phân biệt thang cho khách, cho nhân viên, cho đồ ăn uống và cho hàng hóa. Mỗi nhóm thang được đặt trên mặt bằng tầng sảnh nhưng kéo theo một lõi chạy suốt từ tầng hầm lên tới tầng phòng trên cùng.
Sảnh khách sạn cao tầng nằm trực tiếp dưới khối tháp phòng ngủ phía trên, do đó lưới cột kết cấu, trục kỹ thuật và chiều cao trần phải được giải quyết đồng thời ngay từ giai đoạn ý tưởng.
Điểm va chạm đầu tiên nằm ở hệ lưới cột. Khối phòng ngủ phía trên cần bước cột khớp với bề rộng phòng, trong khi sảnh đón tầng trệt lại đòi hỏi không gian mở thông thoáng, không bị vướng cột che khuất tầm nhìn. Khi hai yêu cầu này lệch nhau, kết cấu buộc phải dùng giải pháp dầm chuyển, làm tăng chiều sâu dầm, tốn kém chi phí và chiếm bớt chiều cao thông thủy.
Văn bản dự thảo tiêu chuẩn thiết kế khách sạn do Bộ Xây dựng lấy ý kiến năm 2024 đề xuất chiều cao thông thủy tối thiểu 3,60 m cho sảnh chính. Trong khi đó, trần sảnh trệt lại là nơi hội tụ toàn bộ các tuyến ống kỹ thuật MEPF từ khối tháp đổ xuống: ống thoát nước phân tầng, ống gió cấp tươi HVAC, đường ống cứu hỏa sprinkler và hệ thống máng cáp điện. Nếu không tính toán trước chiều sâu dầm và tuyến ống gom, chiều cao thông thủy trong nhà cao tầng tại sảnh đón sẽ bị hạ thấp rõ rệt, phá vỡ tỷ lệ kiến trúc sang trọng ban đầu.
Tại dự án khách sạn 5 sao Lumena Đà Nẵng, công trình quy mô 2 tầng hầm và 25 tầng nổi ven biển, Song Anh đảm nhận vai trò tổng thầu thiết kế các bộ môn kiến trúc, kết cấu, cơ điện và phòng cháy chữa cháy. Khi một đơn vị giữ cả bốn bộ môn, danh mục khu chức năng của sảnh được xét cùng lúc với lưới cột và tuyến kỹ thuật theo phương pháp phối hợp đa bộ môn thiết kế. Mô hình BIM dùng chung giúp chồng lấn giữa đường ống MEPF, dầm chuyển kết cấu và trần sảnh lộ ra trên bản vẽ từ sớm, trước khi thành xung đột ngoài hiện trường.
Nếu chủ đầu tư đang ở bước lập phương án kiến trúc cho dự án khách sạn cao tầng, việc làm cần thiết nhất là mời đơn vị tư vấn thiết kế kết cấu và cơ điện cùng ngồi lại rà soát mặt bằng sảnh ngay từ ngày đầu. Quý vị có thể liên hệ với đội ngũ kỹ sư và kiến trúc sư của Song Anh qua trang tư vấn thiết kế để nhận được những phân tích kỹ thuật chuyên sâu cho dự án của mình.
