Building Information Modelling Là Gì? Hiểu Đúng Về BIM

Nhiều người vẫn nghĩ Building Information Modelling chỉ là một mô hình 3D đẹp mắt. Thực tế, giá trị lớn hơn của BIM nằm ở cách các bộ môn cùng làm việc trên một nền tảng dữ liệu để giảm xung đột, kiểm soát chi phí và giúp hồ sơ thiết kế đi gần hơn với thi công thực tế.

Building Information Modelling Là Gì?

Building Information Modelling (BIM) là quy trình số hóa toàn bộ thông tin công trình, từ thiết kế, thi công đến quản lý vận hành. BIM sử dụng mô hình 3D thông minh để tích hợp dữ liệu về kiến trúc, kết cấu, MEP, giúp các bên phối hợp hiệu quả, giảm sai sót và tiết kiệm chi phí.

Trong lĩnh vực thiết kế nhà cao tầng, BIM mang đến giải pháp tối ưu trong phối hợp kỹ thậut, kiểm soát tiến độ – khối lượng, và hỗ trợ quản lý công trình bền vững. Vì vậy, BIM nên được hiểu là một hệ sinh thái làm việc, gồm:

• Mô hình dữ liệu: Nơi lưu trữ thông tin hình học và phi hình học của công trình.
• Quy trình phối hợp: Cách các bộ môn cùng làm việc, kiểm tra và cập nhật thay đổi.
• Công cụ triển khai: Revit, Navisworks, ETABS, SAFE, CAD và các phần mềm khác.
• Tiêu chuẩn kiểm soát: LOD, hệ tọa độ, checklist kỹ thuật, quy ước đặt tên, quy trình kiểm tra clash.
• Dữ liệu bàn giao: Hồ sơ thiết kế, IFC, khối lượng, shop drawing, as-built và dữ liệu hỗ trợ vận hành.

Nói ngắn gọn, BIM không phải là một phần mềm. BIM là cách tổ chức thông tin và phối hợp công trình một cách có kiểm soát.

Công Ty Cổ Phần Tư Vấn Đầu Tư Xây Dựng Song Anh là đơn vị tiên phong ứng dụng BIM 100% trong thiết kế, thi công và quản lý dự án. Với đội ngũ chuyên môn cao, Song Anh cam kết mang đến giải pháp thiết kế an toàn, hiệu quả và hiện đại cho mọi công trình.

Building Information Modeling - BIM Khác Gì 3D CAD Thông Thường?

3D CAD có thể giúp người xem hình dung không gian trực quan hơn bản vẽ 2D. Tuy nhiên, 3D CAD thường thiên về hình học, trong khi BIM đi xa hơn ở phần dữ liệu và khả năng phối hợp.

Với CAD truyền thống, mỗi mặt bằng, mặt cắt, mặt đứng hoặc chi tiết có thể là các bản vẽ tách rời. Khi thay đổi một khu vực, người triển khai phải cập nhật nhiều bản vẽ liên quan. Nếu không kiểm soát kỹ, sai lệch giữa các tờ bản vẽ rất dễ xảy ra.

Với BIM, bản vẽ được trích xuất từ mô hình. Khi mô hình được dựng đúng và quản lý đúng, thông tin giữa mặt bằng, mặt cắt, phối cảnh và thống kê có tính đồng bộ cao hơn.

Điểm khác biệt không nằm ở việc mô hình có đẹp hay không. Nó nằm ở việc mô hình đó có đủ tin cậy để trả lời những câu hỏi thực tế hay không:

• Đường ống có vướng dầm không?
• Trần kỹ thuật có đủ cao độ không?
• Hành lang có bị hụt thông thủy không?
• Shaft có đủ không gian cho tuyến kỹ thuật không?
• Lỗ mở có đúng vị trí để thi công không?
• Khối lượng bóc tách từ mô hình có đủ cơ sở để kiểm tra dự toán không?

Đây là lý do BIM có giá trị lớn trong các dự án cao tầng, nơi chỉ một sai lệch nhỏ ở cao độ, trục kỹ thuật hoặc kết cấu cũng có thể kéo theo nhiều chỉnh sửa phía sau.

Building Information Modelling: Giải Pháp Phối Hợp Đồng Bộ Kiến Trúc – Kết Cấu – MEPF

Trong thiết kế nhà cao tầng, phần khó không chỉ là thiết kế từng bộ môn riêng lẻ. Phần khó hơn là làm sao để các bộ môn không “đá nhau” khi đưa vào cùng một công trình.

Kiến trúc cần giữ không gian sử dụng, mặt bằng, thẩm mỹ và trải nghiệm người dùng. Kết cấu cần đảm bảo dầm, sàn, cột, vách, móng hoạt động an toàn. MEPF lại cần không gian cho HVAC, cấp thoát nước, PCCC, điện, máng cáp, phòng kỹ thuật và các tuyến đứng.

BIM tạo ra môi trường để những dữ liệu này được đặt lên cùng một nền tảng. Khi đó, các xung đột có thể được nhìn thấy sớm hơn thay vì chờ đến lúc công trường phát hiện.

>>> Tìm hiểu thêm:Những Tiêu Chuẩn Quan Trọng Khi Thiết Kế Nhà Cao Tầng

Một số tình huống thường gặp trong dự án cao tầng gồm:

• Ống gió, ống nước hoặc máng cáp vướng dầm, sàn, cột.
• Hệ MEP xung đột với trần kiến trúc, làm giảm chiều cao thông thủy.
• Hoàn thiện kiến trúc xung đột với kết cấu tại khu vực cửa, vách, trần, sảnh.
• Sai cao độ tầng hầm, hành lang, phòng kỹ thuật dẫn đến không đủ không gian vận hành.
• Lỗ mở, shaft, sleeve chưa chốt đúng khiến hồ sơ thi công phải chỉnh sửa muộn.

Với BIM, các vấn đề này có thể được kiểm tra ngay trên mô hình phối hợp. Tuy nhiên, phần mềm - công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện xung đột, nhưng cách xử lý - giải quyết vấn đề vẫn cần kinh nghiệm thực chiến của đội ngũ triển khai.

Các xung đột được phát hiện không thể tự biến mất, quy trình xử lý xung đột còn phụ thuộc vào năng lực ocn người, đội ngũ. Người thiết kế phải hiểu đâu là hệ có thể điều chỉnh cao độ, đâu là cấu kiện kết cấu không nên can thiệp tùy tiện, đâu là khu vực cần giữ thông thủy cho công năng và nghiệm thu.

LOD Trong Building Information Modelling Là Gì?

LOD thường được hiểu là mức độ phát triển hoặc mức độ chi tiết của mô hình BIM. Tuy nhiên, LOD không nên được nhìn như một con số để “làm cho cao” ở mọi giai đoạn.

Ở mỗi giai đoạn thiết kế, mô hình cần có mức độ chi tiết phù hợp với mục tiêu sử dụng. Nếu giai đoạn đầu dựng quá chi tiết khi phương án chưa ổn định, thời gian triển khai có thể bị lãng phí. Nhưng nếu giai đoạn thi công lại thiếu chi tiết, mô hình khó phục vụ phối hợp và bóc tách đáng tin cậy.

Trong thực tế triển khai tại Song Anh, LOD thường được kiểm soát theo từng giai đoạn:

• Thiết kế cơ sở: Có thể ở khoảng LOD 200–250 để đủ kiểm tra phương án, định hình không gian và phối hợp sơ bộ.
• Thiết kế kỹ thuật: Mô hình phát triển sâu hơn, thường ở khoảng LOD 300.
• Thiết kế thi công: Cần mức chi tiết cao hơn, khoảng LOD 350 trở lên để phục vụ phối hợp và triển khai hồ sơ.
• LOD 400 hoặc cao hơn: Thường áp dụng khi dự án có yêu cầu đặc biệt về chế tạo, thi công, shop drawing hoặc bàn giao dữ liệu chi tiết.

Điều quan trọng không chỉ là LOD bao nhiêu, mà là mô hình có được kiểm soát đúng hay không. Một model muốn đáng tin cần có hệ tọa độ chính xác, cấu kiện khai báo đúng, quy ước dữ liệu rõ, checklist kỹ thuật và quy trình phối hợp giữa các bộ môn.

Nếu hệ tọa độ sai, mô hình các bộ môn có thể lệch nhau. Khi đó, việc kiểm tra va chạm gần như mất ý nghĩa, vì clash phát hiện được không còn phản ánh đúng vị trí thực tế của công trình.

IFC Trong Building Information Modelling Và Vai Trò Của Dữ Liệu Bàn Giao

IFC là định dạng trao đổi dữ liệu mở trong BIM, giúp thông tin mô hình có thể được chia sẻ giữa nhiều phần mềm hoặc các bên tham gia dự án.

Trong một dự án có nhiều nhóm làm việc, không phải lúc nào tất cả cũng dùng cùng một phần mềm. 

IFC giúp dữ liệu mô hình có khả năng trao đổi tốt hơn, giảm phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất và hỗ trợ bàn giao thông tin cho các giai đoạn sau.

Tuy nhiên, IFC chỉ hữu ích khi dữ liệu gốc được tổ chức đúng. Nếu model thiếu thông tin, sai cấu kiện hoặc không có quy ước dữ liệu rõ ràng, việc xuất IFC cũng không tạo ra giá trị đáng tin. Một mô hình BIM có thể được khai thác cho nhiều mục đích:

• Phối hợp thiết kế: Kiểm tra kiến trúc, kết cấu, MEP trên cùng mô hình.
• Trích xuất hồ sơ: Xuất bản vẽ, mặt bằng, mặt cắt, chi tiết từ model.
• Bóc tách khối lượng: Hỗ trợ thống kê khối lượng từ các cấu kiện đã dựng.
• Shop drawing: Cập nhật mô hình phục vụ triển khai thi công chi tiết.
• As-built: Ghi nhận thay đổi sau thi công để bàn giao hoàn công.
• Quản lý tài sản: Lưu trữ dữ liệu cấu kiện, thiết bị, tài liệu vận hành.
• Hỗ trợ vận hành: Tra cứu mô hình khi cần bảo trì, xử lý sự cố hoặc đánh giá phương án kỹ thuật.

Nhìn từ góc độ này, BIM không dừng lại ở bản vẽ thiết kế. Nó có thể trở thành nền dữ liệu phục vụ công trình từ giai đoạn đầu đến khi bàn giao và vận hành.

Building Information Modelling - BIM Hỗ Trợ Bóc Tách Khối Lượng Như Thế Nào?

Một trong những giá trị được chủ đầu tư quan tâm nhiều là bóc tách khối lượng từ mô hình BIM. Khi mô hình được dựng đúng, các cấu kiện có thể được thống kê trực tiếp, giúp giảm phụ thuộc vào việc đo bóc thủ công từ bản vẽ 2D.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng: BIM không tự động biến mọi khối lượng thành con số tuyệt đối hoàn hảo. Độ tin cậy của bóc tách phụ thuộc vào chất lượng model, người dựng mô hình, quy ước thông tin và cách kiểm tra dữ liệu.

Trong thực tế, bóc tách khối lượng từ mô hình có thể hỗ trợ khoảng 95%. Phần còn lại vẫn cần được bổ sung và kiểm soát trong công tác quản lý dự toán, nhất là với các hạng mục không thể hiện đầy đủ trong model hoặc cần xử lý theo điều kiện thi công thực tế.

So với bóc tách 2D, lợi thế lớn của BIM nằm ở tính trực quan và khả năng giảm nhầm lẫn. Khi người kiểm tra có thể nhìn thấy cấu kiện trong không gian 3D, việc đối chiếu khối lượng, vị trí và phạm vi công việc trở nên rõ ràng hơn.

Với chủ đầu tư, điều này hỗ trợ kiểm soát chi phí ngay từ giai đoạn thiết kế. Chi phí không chỉ được nhìn ở cuối hồ sơ, mà có thể được theo dõi cùng quá trình phát triển phương án.

Khi Nào Chủ Đầu Tư Nên Ưu Tiên Đơn Vị Có Năng Lực Triển Khai BIM?

Không phải dự án nào cũng cần triển khai BIM ở cùng một mức độ. Nhưng với các công trình cao tầng, công trình cấp 1, khu phức hợp, khách sạn, chung cư hoặc dự án có nhiều tầng hầm, nhiều hệ kỹ thuật, BIM nên được cân nhắc từ sớm.

>>> Xem thêm:Tư Vấn Thiết Kế Công Trình Cao Tầng Với BIM

Chủ đầu tư nên ưu tiên đơn vị có năng lực BIM thực chiến khi dự án có các đặc điểm sau:

• Nhiều bộ môn cùng tham gia: Kiến trúc, kết cấu, MEP, hạ tầng, nội thất, cảnh quan.
• Không gian kỹ thuật phức tạp: Nhiều shaft, phòng kỹ thuật, tuyến ống, tầng hầm, khu vực chuyển trục.
• Yêu cầu kiểm soát chi phí chặt: Cần bóc tách, dự toán và tham vấn chi phí từ giai đoạn thiết kế.
• Tiến độ thiết kế – thi công áp lực: Không có nhiều dư địa cho sửa đổi muộn.
• Cần hồ sơ đồng bộ: Bản vẽ phải dễ thi công, dễ nghiệm thu và hạn chế vướng ngoài công trường.
• Cần dữ liệu bàn giao: Có nhu cầu khai thác model cho shop drawing, as-built, vận hành hoặc quản lý tài sản.

Điều quan trọng là không chỉ hỏi “đơn vị có dùng BIM không?”, mà nên hỏi sâu hơn: BIM được triển khai ở giai đoạn nào, LOD ra sao, ai kiểm soát model, quy trình clash thế nào, dữ liệu có thể xuất IFC không, mô hình có hỗ trợ bóc tách và bàn giao không.

Những câu hỏi này giúp chủ đầu tư phân biệt giữa mô hình 3D mang tính trình diễn và BIM có giá trị thực sự cho dự án.

Song Anh Tiên Phong Triển Khai BIM Trong Thiết Kế Xây Dựng

Tổng thầu thiết kế Song Anh tự hào là đơn vị tiên phong triển khai BIM như một nền tảng làm việc thực tế, nơi dữ liệu thiết kế, mô hình và hồ sơ được phối hợp đồng bộ giữa kiến trúc, kết cấu và MEP. 

Song Anh không triển khai BIM theo hướng dựng mô hình riêng lẻ, mà phát huy lợi thế combine 3 bộ môn kiến trúc – kết cấu – MEP trên cùng hệ dữ liệu. Nhờ đó, các vấn đề về cao độ, thông thủy, tuyến kỹ thuật, lỗ mở hay xung đột giữa các bộ môn được kiểm soát sớm hơn, trước khi hồ sơ đi vào thi công.

Với kinh nghiệm triển khai BIM trong các dự án nhà cao tầng, công trình cấp 1 quy mô lớn, Song Anh giúp chủ đầu tư có cái nhìn rõ hơn về phương án, chi phí và rủi ro kỹ thuật trước khi ra công trường. 

Đây chính là nền tảng vững chắc để Song Anh tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong tư vấn thiết kế công trình cao tầng bằng BIM theo hướng chính xác, đồng bộ và thực tiễn hơn.

—————————————— 

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)

Toà nhà Gia Định - 566 Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình, (Thủ Đức) TP.HCM

Hotline: 0962 860 220

Email: songanh.cm1@gmail.com

Website: sa-corp.vn